Wanneer wordt sexting strafbaar
Een screenshot in een groepschat kan in een paar seconden verder worden doorgestuurd. Wie denkt dat alleen de eerste maker van een beeld problemen kan krijgen, vergist zich. Ook bewaren, downloaden, delen, tonen of gebruiken van seksueel beeldmateriaal kan gevolgen hebben. De precieze beoordeling hangt af van de leeftijd van de persoon op de foto, de toestemming, de manier waarop het beeld is verspreid en de bedoeling van degene die het gebruikt.
De leeftijd op de foto is doorslaggevend
Bij seksueel beeldmateriaal van iemand jonger dan 18 jaar gelden strenge strafrechtelijke regels. Het maken, bezitten, verspreiden of bekijken van dergelijk beeldmateriaal kan worden gezien als het vervaardigen, in bezit hebben of verspreiden van materiaal waarin een minderjarige seksueel wordt afgebeeld. Dat kan dus ook spelen wanneer de jongere zelf de foto heeft gemaakt en vrijwillig heeft verstuurd. Toestemming van de minderjarige maakt het bezit of doorsturen niet automatisch legaal.
Dat betekent niet dat iedere situatie precies hetzelfde wordt behandeld. Bij vrijwillige sexting tussen jongeren van ongeveer dezelfde leeftijd kunnen de omstandigheden, de leeftijd en de manier waarop het beeld is gebruikt een rol spelen bij de beoordeling en vervolgingsbeslissing. Toch is het een slecht idee om zulke beelden te bewaren of door te sturen. Een foto van iemand onder de 18 kan juridisch veel ernstiger worden zodra een ontvanger die opslaat, in een groep plaatst of aan anderen laat zien.
Ben je zelf jonger dan 18 en staat jouw gezicht of lichaam op een seksueel beeld? Dan ben je niet automatisch degene die strafbaar handelt. De verantwoordelijkheid kan juist liggen bij degene die het beeld zonder toestemming verspreidt, jou onder druk heeft gezet of je ermee bedreigt. Schaamte mag je er nooit van weerhouden om hulp te zoeken. Informatie over je positie als minderjarig slachtoffer en over aangifte vind je ook bij rechten wanneer je als minderjarige slachtoffer bent.
Maken en bewaren van beelden
Een seksueel beeld van jezelf maken is bij meerderjarigheid in het algemeen niet verboden. Je mag ook zelf beslissen met wie je een eigen foto deelt, zolang de ander die foto niet zonder toestemming verspreidt of op een andere manier misbruikt. Wel kunnen bijkomende omstandigheden strafbaar zijn, bijvoorbeeld wanneer iemand wordt gedwongen, heimelijk wordt gefilmd of in een kwetsbare situatie wordt vastgelegd.
Bij een persoon jonger dan 18 jaar ligt dat anders. Het maken of laten maken van seksueel beeldmateriaal van een minderjarige kan strafbaar zijn, ook als de jongere ermee instemt. Bewaar daarom geen naaktfoto’s of video’s van anderen die mogelijk minderjarig zijn. Download ze niet opnieuw, maak geen kopieën en maak geen screenshots. Heb je zo’n beeld onverwacht ontvangen, stuur het dan niet door. Vraag advies aan de politie of een gespecialiseerde hulporganisatie over de veiligste manier om het bericht te rapporteren en uit je account te verwijderen.
Ook een foto zonder gezicht kan herkenbaar zijn door een schoollogo, slaapkamer, litteken, gebruikersnaam of achtergrond. Verwijderen voorkomt bovendien niet dat iemand al een kopie heeft gemaakt. Deel daarom nooit een beeld omdat iemand zegt dat het toch niet naar jou te herleiden is.
Wanneer is doorsturen strafbaar
Een naaktfoto doorsturen is strafbaar wanneer je daarmee bijvoorbeeld de privacy of seksuele integriteit van iemand schendt. Voor seksuele beelden die zonder toestemming worden verspreid, kan het strafrechtelijk relevant zijn dat iemand wist of had moeten begrijpen dat de afgebeelde persoon dit niet wilde. Het maakt niet uit of je het beeld naar één vriend stuurt, in een kleine groepschat plaatst of openbaar op sociale media zet. De omvang van de verspreiding kan wel invloed hebben op de ernst van de situatie.
Bij beelden van minderjarigen is het risico groter, omdat bezit en verspreiding van seksueel beeldmateriaal met een minderjarige afzonderlijk strafbaar kunnen zijn. De bewering dat je het beeld alleen wilde laten zien of dat je het zelf niet hebt gemaakt, neemt dat risico niet weg. Een ander excuus, zoals “iedereen in de chat had het al”, verandert evenmin automatisch iets aan de juridische beoordeling.
Ontvang je een beeld in een chat? Reageer niet met lachende emoji’s, bewaar het niet en stuur het niet terug naar de afzender. Noteer wel wie het stuurde, wanneer dat gebeurde en in welke chat. Voor bewijs kun je soms een screenshot maken van de berichten rondom het beeld, zonder het seksuele beeld verder te kopiëren of te verspreiden. Vraag bij twijfel eerst advies aan de politie of Helpwanted.nl.
Bedreiging en online seksuele afpersing
Bij online seksuele afpersing dreigt iemand bijvoorbeeld om jouw foto naar je ouders, school, werkgever of vrienden te sturen. Soms vraagt die persoon geld, meer beelden of een ontmoeting. De dreiging kan strafbaar zijn, ook wanneer de afperser het beeld nog niet heeft verspreid. Ook hacken, identiteitsmisbruik, stalking, dwang of het zonder toestemming publiceren van een seksuele foto kunnen afzonderlijke strafbare feiten opleveren.
Betaal niet in de hoop dat het daarna stopt. Afpersers kunnen opnieuw geld vragen en hebben geen reden om zich aan hun belofte te houden. Stuur ook geen nieuwe beelden en ga niet onderhandelen als dat onveilig voelt. Blokkeer de persoon pas nadat je belangrijke informatie hebt vastgelegd, tenzij contact blokkeren direct nodig is om je veiligheid te beschermen.
Leg bewijs veilig vast
Bewaar gebruikersnamen, profiel-links, telefoonnummers, betaalverzoeken, dreigteksten, data en tijden. Noteer ook welke accounts of groepen het beeld hebben ontvangen. Vraag vrienden om het materiaal niet verder te sturen. Als iemand het op een platform heeft geplaatst, gebruik dan de meldfunctie voor niet-consensuele verspreiding van intieme beelden en bewaar het meldingsnummer.
Zet je account tijdelijk op privé, verander je wachtwoord en schakel tweestapsverificatie in. Controleer actieve sessies en verwijder onbekende apparaten. Bij stalking of herhaald lastigvallen kan aangifte doen van online stalking en cyberpesten helpen om je bewijs en vervolgstappen te ordenen.
Wat je direct kunt doen bij verspreiding
Begin met veiligheid, niet met schuld. Vertel het aan iemand die rustig blijft, zoals een ouder, mentor, vertrouwenspersoon, familielid of begeleider. Ben je bang dat iemand bij je huis staat, je fysiek bedreigt of je direct iets wil aandoen? Bel dan 112. Bij een ernstige maar niet-acute situatie kun je contact opnemen met de politie via 0900-8844.
Gebruik daarna deze volgorde:
- Reageer niet impulsief en betaal niets.
- Leg dreigementen, accounts, tijdstippen en verspreidingsplekken vast.
- Rapporteer het beeld bij het platform en vraag om verwijdering.
- Verander wachtwoorden en beveilig je accounts.
- Bespreek met de politie of aangifte of een melding passend is.
- Vraag steun bij Slachtofferhulp Nederland, Helpwanted.nl, Fier of de Kindertelefoon.
Ben je verdachte omdat je een beeld hebt doorgestuurd of bewaard? Verwijder niet op eigen initiatief alles wat mogelijk bewijs is en bespreek je situatie eerst met een ouder, advocaat of andere juridische hulpverlener. Bij contact met de politie heb je rechten, waaronder het recht om niet zomaar inhoudelijk te antwoorden en het recht op bijstand van een advocaat. De regels over rechten bij aanhouding en jeugdstrafrecht leggen uit hoe dat werkt.
Hulp zoeken zonder oordeel
Een melding of aangifte kan spannend zijn, zeker als je bang bent dat anderen boos worden. Toch hoef je niet eerst precies te weten welk strafbaar feit is gepleegd. Vertel wat er is gebeurd, hoe oud de betrokkenen zijn, wat er is gedeeld en welke dreiging je ontvangt. De politie kan vervolgens beoordelen welke route past. Maak bij een gesprek duidelijk wanneer jij minderjarig was en of iemand druk, misleiding of dwang heeft gebruikt.
Ouders en begeleiders kunnen helpen door kalm te blijven, geen schuldige vragen te stellen en het beeld niet verder te verspreiden. Zeg bijvoorbeeld dat de jongere niet alleen staat en dat jullie samen hulp zoeken. Neem contact op met school wanneer de verspreiding daar gevolgen heeft, zoals pesten, bedreiging of onveiligheid. Vraag concreet welke maatregelen mogelijk zijn, wie op de hoogte wordt gebracht en hoe de privacy van de jongere wordt beschermd.
Seksuele beelden horen bij de persoon die erop staat. Zodra iemand ze zonder toestemming gebruikt, verschuift het probleem van “een domme foto” naar mogelijk grensoverschrijdend en strafbaar gedrag. Bewaar daarom je rust, bewaar het bewijs en laat een dreigbericht niet bepalen wat jij morgen doet. Eén veilig gesprek kan de eerste stap zijn om de verspreiding te stoppen.
